नागपूर : बदलती जीवनशैली, वाढता ताणतणाव, अपुरी झोप, चुकीच्या आहाराच्या सवयी आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव यामुळे हृदयाच्या आरोग्याबाबत चिंता वाढत आहे. अशा परिस्थितीत नियमित योगासने हा निरोगी जीवनशैलीचा महत्त्वाचा भाग ठरू शकतो. योगामुळे शरीरासोबतच मानसिक आरोग्यावरही सकारात्मक परिणाम होण्यास मदत होते. त्यामुळे हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी योगाभ्यासाकडे पूरक उपाय म्हणून पाहिले जाते.
नियमित योग केल्याने शरीरातील ताणतणाव कमी करण्यास मदत होते. सततचा मानसिक ताण आणि अस्वस्थता यांचा रक्तदाबावर परिणाम होऊ शकतो. योगासनांसोबत श्वसनाचे व्यायाम केल्यामुळे मन शांत ठेवण्यास आणि श्वसनावर नियंत्रण मिळवण्यास मदत होते. यामुळे हृदयाच्या आरोग्यासाठी अनुकूल जीवनशैली तयार होण्यास हातभार लागू शकतो.
रक्तदाब आणि वजन नियंत्रणात ठेवण्यास मदत
वाढलेले वजन आणि उच्च रक्तदाब हे हृदयाच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे जोखमीचे घटक मानले जातात. नियमित योगाभ्यासामुळे शारीरिक हालचाल वाढते आणि वजन नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होऊ शकते. योगासोबत संतुलित आहार आणि नियमित शारीरिक व्यायाम केल्यास त्याचा अधिक चांगला फायदा मिळू शकतो.सेतूबंधासन, भुजंगासन आणि उत्तानासन यांसारख्या योगासनांचा नियमित सराव केला जातो. या आसनांमुळे शरीराची लवचिकता आणि हालचाल सुधारण्यास मदत होते. मात्र प्रत्येक व्यक्तीची शारीरिक क्षमता वेगळी असल्याने योगासनांचा सराव योग्य पद्धतीने करणे आवश्यक आहे.
झोप सुधारण्यासही होऊ शकते मदत
योगाभ्यासामुळे शरीर आणि मनाला आराम मिळण्यास मदत होते. त्यामुळे झोपेची गुणवत्ता सुधारण्यास हातभार लागू शकतो. पुरेशी आणि नियमित झोप ही देखील हृदयाच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाची आहे. त्यामुळे योग, योग्य आहार, पुरेशी झोप आणि नियमित शारीरिक हालचाल यांचा समतोल राखणे गरजेचे आहे.
Read Also: केसगळती, पोट फुगणं, लोहाची कमतरता… यामागे ‘SIBO’ तर नाही? डॉक्टर काय सांगतात?
आहाराकडे दुर्लक्ष नको
फक्त योगासने करून हृदयाचे आरोग्य चांगले राहील, असे मानणे योग्य नाही. आहारात पौष्टिक पदार्थांचा समावेश करणे, अति तेलकट व प्रक्रिया केलेले पदार्थ कमी करणे, वजन नियंत्रणात ठेवणे आणि धूम्रपानासारख्या सवयी टाळणे महत्त्वाचे आहे. तसेच रक्तदाब, रक्तातील साखर आणि कोलेस्ट्रॉलची वेळोवेळी तपासणी करणे उपयुक्त ठरते.
हृदयविकार असल्यास विशेष काळजी
हृदयविकाराचा त्रास असलेल्या व्यक्तींनी स्वतःहून कठीण योगासने किंवा व्यायाम सुरू करू नये. डॉक्टर किंवा प्रशिक्षित योगतज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली योगाभ्यास करणे अधिक सुरक्षित ठरते. छातीत दुखणे, चक्कर येणे, असामान्य धाप लागणे किंवा अचानक अस्वस्थ वाटणे अशी लक्षणे जाणवल्यास व्यायाम थांबवून वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे.योग हा हृदयविकारावरील वैद्यकीय उपचारांचा पर्याय नाही. डॉक्टरांनी दिलेली औषधे स्वतःहून बंद करू नयेत. नियमित योग, संतुलित आहार, पुरेशी झोप आणि योग्य जीवनशैली यांचा अवलंब केल्यास हृदयाच्या आरोग्याची काळजी घेण्यास मदत होऊ शकते.
Read Also: डायबिटीज, हृदयरुग्णांनी दिवसातून किती वेळा जेवावे? जाणून घ्या योग्य आहाराचे नियम
