महिलांनो सावधान! ३१ ते ५० वयोगटात वाढतोय गर्भाशय मुखाच्या कर्करोगाचा धोका; वेळीच घ्या काळजी!

नागपूर : आधुनिक काळात महिलांच्या स्वास्थ्यासमोर ‘गर्भाशय मुखाचा कर्करोग’ (Cervical Cancer) हा एक अत्यंत गंभीर आणि चिंतेचा विषय बनत चालला आहे. विशेषतः ३१ ते ५० या वयोगटातील महिलांमध्ये या आजाराचा धोका सर्वाधिक असल्याचे वैद्यकीय अहवाल आणि आरोग्य तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे. यामागचे मुख्य कारण म्हणजे या आजाराची सुरुवातीची लक्षणे सहसा स्पष्टपणे दिसून येत नाहीत, ज्यामुळे अनेक महिलांना उशीरा याबद्दल माहिती मिळते. त्यामुळे वेळेवर योग्य तपासणी, जीवनशैलीतील बदल आणि आरोग्यविषयक सजगता बाळगणे अत्यंत गरजेचे ठरले आहे.

Read Also: हाडे कमकुवत करणारा गंभीर आजार; किरकोळ धक्क्यानेही फ्रॅक्चरचा धोका! वेळीच सावध व्हा!

गर्भाशय मुखाचा कर्करोग (Cervical Cancer) म्हणजे नेमके काय?

गर्भाशय मुखाचा कर्करोग हा गर्भाशयाच्या खालच्या भागात (Cervix) होतो. हा आजार प्रामुख्याने ‘ह्यूमन पेपिलोमाव्हायरस’ (Human Papillomavirus – HPV) या संसर्गजन्य विषाणूमुळे पसरतो. जेव्हा या विषाणूचा संसर्ग शरीरात दीर्घकाळ राहतो, तेव्हा गर्भाशय मुखाच्या पेशी अनियंत्रितपणे वाढू लागतात आणि त्याचे रूपांतर कर्करोगात (Cancer) होते.

३१ ते ५० वयोगटातच धोका का वाढतो?

वैद्यकीय संशोधनानुसार, ३१ ते ५० वर्षे वयोगटातील महिलांमध्ये हा आजार बळावण्याची प्रमुख कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:

१. HPV विषाणूचा दीर्घकालीन संसर्ग: तरुण वयात झालेला HPV संसर्ग शरीरात सुप्त अवस्थेत १० ते १५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक काळ राहू शकतो. साधारणपणे ३० ते ४० वयानंतर हा संसर्ग गंभीर कर्करोगाचे रूप घेऊ शकतो.

२. रोगप्रतिकारक शक्ती मंदावणे: वयाच्या तिशीनंतर महिलांच्या शरीरातील नैसर्गिक रोगप्रतिकारक शक्ती हळूहळू कमी होऊ लागते, ज्यामुळे शरीराला विषाणूशी लढणे कठीण होते.

३. हार्मोनल बदल: या वयोगटात महिलांच्या शरीरात विविध hormonal बदल होत असतात, जे पेशींच्या विकृतीसाठी कारणीभूत ठरू शकतात.

४. आरोग्य तपासणीची दुर्लक्षता: कौटुंबिक आणि व्यावसायिक जबाबदाऱ्या पार पाडताना बहुतांश महिला स्वतःच्या नियमित आरोग्य तपासणीकडे दुर्लक्ष करतात.

प्रमुख लक्षणे: या संकेतांकडे अजिबात दुर्लक्ष करू नका!

शुरुवातीच्या टप्प्यात या आजाराची कोणतीही लक्षणे जाणवत नाहीत, परंतु आजार वाढल्यावर खालील धोक्याची चिन्हे दिसू शकतात:

• असामान्य रक्तस्राव: पाळीच्या दिवसांशिवाय किंवा सहवासानंतर तसेच रजोनिवृत्तीनंतर (Menopause) अचानक रक्तस्राव होणे.
• ओटीपोटात किंवा कंबरेत वेदना: पेल्विक भागात (Pelvic Region) सतत तीव्र वेदना राहणे.
• पांढरे पाणी जाणे: दुर्गंधीयुक्त किंवा असामान्य स्त्राव (Abnormal Vaginal Discharge) होणे.
• सतत थकवा आणि वजन घटणे: विनाकारण अशक्तपणा जाणवणे आणि झपाट्याने वजन कमी होणे.

तपासणी आणि निदान (Diagnosis):

गर्भाशय मुखाच्या कर्करोगाचे वेळीच निदान करण्यासाठी खालील दोन महत्त्वाच्या चाचण्या केल्या जातात:

१. पैप स्मियर चाचणी (Pap Smear Test): या चाचणीद्वारे गर्भाशय मुखाच्या पेशींमधील असामान्य बदल अगदी सुरुवातीच्या टप्प्यात ओळखता येतात. ३० वर्षांवरील महिलांनी दर ३ ते ५ वर्षांनी ही चाचणी आवर्जून करावी.

२. HPV DNA चाचणी: याच्या मदतीने शरीरात HPV विषाणूची उपस्थिती आहे की नाही हे स्पष्ट होते.

प्रतिबंधात्मक उपाय आणि काळजी:

• HPV लसीकरण: ही लस ९ ते १४ वर्षांच्या बालकांसाठी सर्वाधिक प्रभावी मानली जाते, परंतु डॉक्टरांच्या सल्ल्याने योग्य वयातही ती घेतली जाऊ शकते.
• नियमित स्क्रिनिंग: पैप स्मियर चाचणी नियमितपणे करून घेतल्यास हा आजार सुरुवातीच्या टप्प्यातच रोखता येतो.
• वैयक्तिक स्वच्छता: जननेंद्रियांची स्वच्छता राखणे आणि संसर्गापासून बचाव करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
• धूम्रपानाचा त्याग: धूम्रपानामुळे शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होते आणि HPV संसर्ग टिकून राहण्याचा धोका वाढतो, त्यामुळे त्याचे सेवन टाळावे.

Read Also: मानसिक स्वास्थ्य की आजारपण: तंत्रज्ञानाने आयुष्य सोपे केले, पण मनाचा एकटेपणा कसा घालवणार?