खनिजसंपत्तीच्या जोरावर विदर्भाच्या विकासाला नवी दिशा; नागपूरला ‘खाण राजधानी’ बनविण्याचा संकल्प

नागपूर : विदर्भातील मोठ्या प्रमाणावरील खनिजसंपत्तीचा प्रभावी वापर करून या प्रदेशाच्या औद्योगिक आणि आर्थिक विकासाला वेग देण्याची गरज आहे. खाण क्षेत्रातील क्षमता लक्षात घेता भविष्यात विदर्भ देशाच्या विकासातील महत्त्वाचा भाग ठरू शकतो, असे मत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस(Chief Minister Devendra Fadnavis) यांनी व्यक्त केले.

नागपुरात खाण अभियंत्यांच्या ३६व्या राष्ट्रीय अधिवेशनाचे उद्घाटन करण्यात आले. या कार्यक्रमात खाण उद्योगातील तज्ज्ञ, अभियंते आणि विविध क्षेत्रातील प्रतिनिधी सहभागी झाले. खाण क्षेत्रातील नवीन तंत्रज्ञान, संशोधन, सुरक्षितता आणि भविष्यातील संधी यावर अधिवेशनात चर्चा करण्यात आली.

विदर्भात कोळसा आणि इतर महत्त्वाची खनिजे मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहेत. या नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा केवळ उत्खननासाठी वापर न करता त्यावर आधारित उद्योग उभारण्यावर भर दिल्यास स्थानिक पातळीवर रोजगाराच्या मोठ्या संधी निर्माण होऊ शकतात. चंद्रपूर, गडचिरोली, भंडारा, नागपूर आणि वर्धा परिसरातील औद्योगिक विकासालाही त्याचा फायदा होऊ शकतो.

‘विकसित भारत-२०४७’(Viksit Bharat 2047)च्या उद्दिष्टपूर्तीत महाराष्ट्रासह विदर्भाचे योगदान महत्त्वाचे राहणार आहे. खनिज आधारित उद्योगांना आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड, चांगली वाहतूक व्यवस्था आणि सक्षम लॉजिस्टिक सुविधा उपलब्ध झाल्यास गुंतवणुकीसाठी हा परिसर अधिक आकर्षक बनू शकतो.यावेळी नागपूरला देशाची ‘खाण राजधानी’ म्हणून विकसित करण्याची संकल्पना मांडण्यात आली. खाण क्षेत्राशी संबंधित संशोधन, तांत्रिक ज्ञान, प्रशिक्षण आणि उद्योगांसाठी नागपूरला महत्त्वाचे केंद्र बनविण्याची दिशा यामधून स्पष्ट झाली.

खाणकाम करताना पर्यावरणाचे संरक्षण आणि कामगारांची सुरक्षितता यांनाही तितकेच महत्त्व देणे आवश्यक आहे. आधुनिक पद्धतींचा वापर करून अधिक कार्यक्षम, सुरक्षित आणि शाश्वत खाणकाम करण्यावर भर देण्याची गरज तज्ज्ञांनी व्यक्त केली.

अधिवेशनात देशातील विविध भागांतून सुमारे ३०० प्रतिनिधी सहभागी झाले. खाण अभियांत्रिकी क्षेत्रातील उल्लेखनीय योगदानाबद्दल काही मान्यवरांचा ‘एमिनंट इंजिनिअर’ पुरस्काराने गौरव करण्यात आला. त्यामुळे नागपुरातील हे अधिवेशन खाण क्षेत्रातील नवीन विचार आणि तंत्रज्ञानाच्या देवाणघेवाणीसाठी महत्त्वाचे ठरले.

विदर्भासाठी खाण क्षेत्र का महत्त्वाचे?

(Why Is the Mining Sector Important for Vidarbha?)

• विदर्भात कोळसा आणि विविध खनिजांचे मोठे साठे उपलब्ध आहेत.

• खनिजांवर आधारित उद्योगांना चालना दिल्यास स्थानिक रोजगार वाढू शकतो.

• चंद्रपूर, गडचिरोली, भंडारा, नागपूर आणि वर्धा या जिल्ह्यांना औद्योगिक विकासाचा फायदा होऊ शकतो.

• आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे खाणकाम अधिक सुरक्षित आणि कार्यक्षम करण्याची संधी आहे.

• चांगल्या वाहतूक व लॉजिस्टिक सुविधांमुळे नवीन गुंतवणूक आकर्षित होऊ शकते.

• खनिजांवर प्रक्रिया करणारे उद्योग वाढल्यास स्थानिक अर्थव्यवस्थेला अधिक फायदा मिळू शकतो.

नागपूरला खाण क्षेत्राचे प्रमुख केंद्र करण्याची दिशा

(Towards Making Nagpur a Major Hub for the Mining Sector)

नागपूरला देशातील खाण क्षेत्राशी संबंधित महत्त्वाचे केंद्र म्हणून विकसित करण्याचा विचार यावेळी मांडण्यात आला. संशोधन, तांत्रिक प्रशिक्षण, आधुनिक खाण तंत्रज्ञान आणि उद्योग यांचा समन्वय साधल्यास नागपूरची भूमिका आणखी मजबूत होऊ शकते.

पर्यावरण आणि सुरक्षिततेवरही भर

(Focus on the Environment and Safety as Well)

खाण क्षेत्राचा विस्तार करताना पर्यावरणाचे संरक्षण आणि कामगारांची सुरक्षितता याकडे दुर्लक्ष करता येणार नाही. स्वच्छ तंत्रज्ञान, आधुनिक यंत्रसामग्री आणि शाश्वत पद्धतींचा वापर करून खाणकाम करण्याची गरज आहे.

३६व्या राष्ट्रीय अधिवेशनात तज्ज्ञांची उपस्थिती

(Experts Attend the 36th National Convention)

या अधिवेशनात देशाच्या विविध भागांतून सुमारे ३०० प्रतिनिधी सहभागी झाले. खाण अभियांत्रिकीतील संशोधन, नवीन तंत्रज्ञान आणि भविष्यातील आव्हाने यावर तांत्रिक सत्रांमध्ये चर्चा झाली. क्षेत्रात उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या मान्यवरांचा पुरस्कार देऊन गौरवही करण्यात आला.